Vaktiyle bir seksenler partisi yapmıştık bir arkadaşın evinde. O zamanlar üniversiteye gidiyordu herkes. (Göreceli bir durum.) (Cumhuriyetin ilk yılları der gibi oldu; ama aslında toplam yaşama süremi düşününce belki de böyle bir eskilik hissi veriyor bana üniversitenin ilk yılları.) Hayatımda böyle eğlendiğim sayılı gün vardır. Keşke elimde o günle ilgili fotoğraf olsaydı diyeceğim; ama daha beter bir şey var: Kamera kaydı.

Kamera kaydındaki kopukluklar herkesin aynı anda gülmekten dans bile edemediği anlarda oluşmuş. Keşke o anları da çeken birileri olsaydı. Çünkü sonunda kameraman da kendini kaybetmişti. Playlistte sayısız Türkçe ve yabancı şarkı vardı. Bunların içinde takdir edersiniz ki bir lambada, bir la isla bonita olmasa tuhaflık olurdu. İşte bu kopma noktalarından ilki o kafayla lambada yapılmaya çalışılmasına denk geliyor.

Çok başarılı yüzlerce parçadan sonra saat 12′de ise “aman petrol” çalmıştı. Artık o esnada alınan alkolün hesapsız alınmış olması dolayısıyla eller çırpılmış fakat senkron tutmamıştı. Partide “düzgün davranmak” yasak sloganı vardı. Abuk giyimli olmayanlar kabul edilmiyordu. Erkeklerdeki o kolsuz gömlekleri, dar pantolonları, tuhaf güneş gözlüklerini, saç bantlarını hatta göz kalemlerini düşünüyorum.Üstelik artık bin senelik, tanıdığım arkadaşlarımı o giysiler içinde düşününce… Sürreal bir görüntüydü. Niye hala herkes öyle dolaşmıyor? Net bir şekilde hatırladığım başka bir şey ise saat sabah üçü geçerken tiz ötesi bir sesle söylenen MSG-When I’m Gone‘ın çalıyor olması, bundan az önce ev sahibinin alt komşusunun gelip “ne yapıyorunuz manyak mısınız” demesi,  koltuklarda 10 kadar insanın hareket edemeyecek kadar yorgun olup sızmış olmasıydı. O yaşa, o güne ışınlanmak istemem desem yalan söylemiş olurum sanırım.

Hala ne zaman sinirim bozuk olsa çocukluğumuzun saçma Türkçe pop şarkılarını açar kliplerini izlerim. Bir Harun Kolçak, bir Çelik, bir Tayfun Duygulu şarkılarını ne zaman açsam imkan yok ki kendime gelmeyeyim. O danslar, o imajlar… Anladınız siz onu. Sizin de siniriniz geçmez mi ya da ayarınız bozulmaz mı?

Birkaç gün evvel de içimden birisine “anladım ben seni” demek gelmişken aklıma Ayşegül Aldinç’in söylediği o güzide şarkı geldi.

“İniş, çıkış sürekli bir kaçış, yorulma artık anladım ben seni”

Biraz keyifsizdim. Parçayı açar açmaz keyfim yerine geldi. O naif sözleri sanki ilk dinlediğim yaşa dönüp duydum tekrar. İhtiyaca göre gerçekten de hoş bir parça olabiliyor:

http://www.youtube.com/watch?v=h5fyvYMgqP0

Hafif bir alkol eşliğinde sanırım hepten güzel oluyor.

İçim bir hoş..

Dudaklarında aynı tebessüm, ah ne hoş (!)

Neredeyse iki sene olacak rüyamda gördüğüm bir geziyi gerçekleştirdim ben. Gezinin kendisi mi yoksa rüyanın kendisi mi daha “rüya” bunu söyleyebilmem zor.

Arkadaşa yazısını yazacağım mutlaka dedim geçen. “İmkanı yok yazamazsın iki sene oldu” dedi.

Ben aslında on beş günde üç ülke gezdim. Nepal, Butan ve Tibet. İlk önce Butan’ı yazmak istememden anlarsınız ki diğerleri bir tarafa, burası bir tarafa benim için. Bazı fotoğraflarımı koyacağım buraya; ama şunu söylemek isterim ki hiçbir makine buradaki yüksekliğin derinliğini veremez. Burdaki yüksekliğin ve yeşilliğin güzelliğini hiçbir makine yeteri kadar iyi anlatamaz. Çoğunuzun burayı Karadeniz’e benzeteceğinizden eminim.

Butan, Çin ile Hindistan’ın arasında sandviçlenmiş minik bir ülke. Butan’da Hindu kültürü yok. Çin istilası yok. Günümüzde Budizmi yaşayan ve “rahat bırakılmış” hemen hemen tek ülke. Her anlamda lüksten ve şatafattan uzak .

Gezide ilk durağımız insan kaynayan Nepal-Katmandu’ydu. Asıl merkezimiz orasıydı ve geçişleri burdan yaptık. İlk gittiğimiz yer Katmandu olunca ve daha çok sessizlik talep ettiğimden “doğru adreste değil miyim acaba” diye düşünürken rehberimiz ” Paro sana çok iyi gelecek” dedi. Paro, Butan’ın havaalanının olduğu bölge. Havaalanı dağların ortasında. Bu dağlar yükseklik bakımından pek mütevazi değiller. O sebepten buraya sayılı pilotun inebildiğini duydum. Uçaklar nispeten ufak olduğundan açı değişimleri uçaktan korkanlar için çok nazik olmayabiliyor. Tabii ki benim için geçerli değil bu.

Uçaktan iner inmez bana bir haller oldu. Öyle bakakaldım. Her tarafınızın dağlarla çevrili olduğu alçak bir meydanda düşünün kendinizi. Dağlar yemyeşil ve üzerlerine bembeyaz sis çökmüş. “Dağların üzerindeki yokluk”tan başka hiçbir şey yok. Hava kararmak üzere. Hava tertemiz. Bizim sesimizden başka ses yok.

Etekli beyler bizi karşıladılar. Son derece sevimli bulduğum bu yerel giyside erkekler kareli elbise ya da etek giyiyor. Bu yerel giysinin adı “go”. Sürekli yağmurlu bir ülke olmasına rağmen ayaklarında ayakkabı var. Ayakkabının üstüne de dize kadar çorabı uygun bulmuşlar.

Butanlılar; espriden anlayan, açık fikirli, yardımsever, güleryüzlü insanlar. Kadın-erkek eşitliği konusunda Türkiye’den kat be kat ilerdeler; hatta bu konular ülkelerinde hiç mevzu olmamış gibi bir hal var. Beş gün boyunca ne bağırarak konuşan birini gördüm, ne acele iş peşinde olan birini. Sigara içen insan yok, alkol olarak rom yaygın. Trafik de yok. Ülkedeki insanlar disiplinli bir okulun öğrencileri gibi. Tek fark şu; bu disiplin dıştan gelmiyor, zorla sağlanmıyor. Herhangi bir konuda insanlara baskı yapıldığını asla hissetmedim. İnsanlar doğaya ve birbirlerine bir uygunluk içindeler. İnsanın doğadan ayrılmışlığı yok. Doğa için ağaç ya da insan nasıl fark etmiyorsa, onlar için de fark etmiyor.

Ülkenin altyapı sorunları az değil. Kanalizasyon olarak şehirlerin pek çok yerinde bulunan açıktaki uzun kanallar kullanılıyor. Yani yol kenarlarından bir anlamda “dere” akıyor diyebiliriz. Bunu hiç yadırgamamış olmam yadırganacak bir durum mu bunu da bilemiyorum. Bu açık kanalizasyon durumu bile doğanın içerisinde sırıtmıyor. Ülkeyle ilgili olumsuz bulunabilecek tek şey de bu olabilir bana kalırsa. Geneli tarımla uğraşan bir ülke. Pirinç ekimi çok yaygın. Çok paraları yok; ama gelir dağılımı eşitsizliği olmadığı için toplumda bir huzursuzluk da yok.

Himalayalar’da tereyağlı çay kullanımı yaygın. Evet, tahmin edebileceğiniz gibi tadı pek hoş değil. Fakat gezideki bir tanıdığım dedi ki “çay olarak düşünüp içersen hoş değil; fakat çorba seven birisi için hiç de kötü değil.” Haklı bir tespit. Bir çorba olarak bu çay güzel. Çay olarak ise bence kötü; ama denemeden dönmek istemedim. Yemekler ise bence oldukça güzeldi. Tuhaf gelen bir şey olmadı. Ben zaten yemek ayıran biri değilim; ayrıca Çin yemeği de severim. Bu konuda çok titiz olan ya da yemek ayıran insanlar, bazı et çeşitlerinde ve süt ürünlerinde zorlanabilirler.

Burda halkın büyük bir çoğunluğu Budist. Bizdeki “çaput bağlama”nın karşılığı olan “dua bayrakları” sizi her yerde karşılıyor. Benim bu bölgeyi merak etmemdeki temel unsur ise budizmdi. Gezi kültür gezisi olduğundan bu konuda epey şey öğrendim. Rehberimiz dünyanın en tatlı insanlarından biri olan İlknur Akman’dı. Kendisisinden bilgi olarak epey faydalandık. Döküman olarak da elimizde yeterli miktarda yazı vardı.

İki sene sonra aklımda kalan önemli bir şeyi söyleyeyim. Butan’da el işi, dokumacılık çok yaygın ve başarılı. Kumaşlar, Himalayalar’ın tamamında olduğu gibi çok renkli ve canlı. Sıvı üzerine boyama (mural) ve bez üzerine boyama (tangka) yapılıyor. Doğal boyalar kullanılıyor. Sanatçılar yaptıkları şey ne kadar güzel olursa olsun; altına imza atmıyor ya da isim yazmıyor. Bu şekilde ün kazanmaktan ya da övülmekten hoşlanmıyorlar. Budizm’de kişiler önemli değil. Buda’nın heykellerinin önünde diz çökülmesi ya da ibadet edilmesi Buda’ya tapmalarından kaynaklanmıyor. Böylelikle onu daha iyi anlayabileceklerini ve ona olan saygılarını daha iyi ifade edebileceklerini düşünüyorlar yalnızca.

Manastırların (dzong) ya da dini yapıların üst kısımlarında kırmızı kiremitten bir şerit bulunuyor ve diğer yapılardan ayrılıyorlar. Bunun dışında rahiplerin anısına ya da Buda’nın emanetlerinin üstüne yapıldığı söylenen “stupa”lar (çorten) çok yaygın. Bu minik yapıları kavşak, köprü, dağ geçitleri gibi tehlikeli yerlere kötülüklerden koruması niyeti ile kondurmuşlar. Yapılarda, kare üzerine silindir, üzerine tekrar kare bloklar kullanılmış. Bu yapıyı mükemmellikle özdeşleştiriyorlar.

Pek çok merkeze gittik burda. Benim en çok etkilendiğim yer ise Vangdi oldu. Sanırım konakladığımız otel yüzünden oldu bu. Bunlar ufacık butik oteller. Kaldığımız otelde çağlayan nehrin sesi insanı sürekli olarak balkonda oturmaya zorluyordu. Yorgunluktan ölüyor olmama rağmen uyumakta zorluk çektim burda. Karşımda yine sonu olmayan dağların üstlerine çökmüş ve boşluk duygusu veren beyaz sis vardı. O ağaçlar, su, böcekler, kuşlar konuşup tek bir şey söylemiyorduysalar ne yapıyorlardı? Balkonda oturup kaç saat dinlediğimi bilmiyorum. O anda ne “zaman” vardı, ne “zihin”.

Sonsuza kadar oturabileceğim tek yer orası olabilirdi. Gözümü kapatıp” görebileceğim” tek yer orası olabilirdi. Bundan emin olmak için sanırım gezmeye devam etmek, keşfetmeyi asla bırakmamak lazım.

Butan, çok özel bir ülke. Kirlenmemiş, pazara açılmamış, televizyon bilmeyen, yeşil ötesi. Yeryüzünde böyle bir yerin kaldığını bilmekten daha huzur verici bir düşünce yok. Duyduğuma göre para babalarının villa yatırımları başlamış. Yavaş yavaş dışa açılmaya sempatik bakmaya başlamış. Ne olur bakmasa, ne olur hep aynı kalsa… Bu ülkeyi buraya yazdım; ama kimse bilmese, duymasa, gitmese, kirletmese…

Yılı geçti, ben hala Nepal, Butan ve Tibet gezimi yazacağım buraya. Anladım ki toparlayamayacağım. Nereye gitmiştim, hangi manastırlara ne sırayla girmiştim kültürlerine dair neler öğrenmiştim sanırım artık toparlamam çok zor.

Aynısı kısa süren Londra gezime de olmasın diye şimdiden bir kaç bir şey yazmak istedim. 14-18 Mayıs arasında bana çok kısa gelen zamanda önceden bulduğumuz ucuz biletlerle koşuşturma şeklinde geçen bir Londra gezisi yaptık. Elbette ki mecburen zone 1 ve 2 içinde kaldık yalnızca. Böyle bir şehir 4-5 güne sığdırılmaya çalışılırsa ne olur? Mümkün olduğu kadar çok yeri göreceğim açgözlüğünde iseniz 4. günün sonunda yürümekten felç olabilirsiniz öncelikle. İki gün boyunca yorgunluktan ayağımın “yürü” komutuna rağmen yürümediğini gördüm.

Nelere sevindim?

Ezbere bildiğim Phantom of the Opera’yı yerinde izlemek ve yine büyülenmek, sokaklarda öylesine dolaşırken her yerde tavsiyesi olan The Masala Zone’a tesadüfen varıp Tali yemek, ucuza lezzetli Çin yemeği yiyebilmek, Primark diye süper ucuz bir yerde alışveriş yapmış olmak, öneriler listesindeki ilk dört müzeye gitmiş olmak (hakkıyla gezdiğimi söyleyemeyeceğim bunun için hesaplarıma göre sekiz sene falan gerekiyor.), mümkün olduğu kadar yürümek, London Eye’a gün batımında denk gelmek, Soho’da o kalabalıkta barlarda oturacak yer bulabilmiş olmak, Hyde Park ve Kensington Gardens’ı ucundan görebilmek, Her yerin sosyo-ekonomik bakımdan İstanbul karşılığını bulup eğlenmek. (örnek olarak Camden Markets bence bildiğimiz Sultanahmet’in Londra versiyonu), Tower Bridge, London Bridge ve Big Ben civarında yürüyerek dolaşacak vakti bulabilmek. Müzelerin bedava olması ve içlerinde fotoğraf çekiminin engellenmemiş olması…

Nelere üzüldüm?

Haftalık sınırsız travelling card’ımı ikinci gün havaya uçurmuş olmak, girdiğimiz geleneksel müzik yapan “traditional pub”ta oturacak yer bulamamış olmak, lisede bir senemizi provalarıyla geçirdiğimiz Oliver Twist’i canlı izleyememiş olmak (ve sanırım tüm müzikallere giderdim fırsatım olsaydı), Natural History Museum’u en sona bırakmış olmak ve hakkıyla gezememek onun yerine Tate Modern gibi bir müzede vakit harcamak. (Bir bilene soracaksınız gitmeden oof of), Lübnan yemeği neymiş deneyememek, Sherlock Holmes’un müze ve sokağına vakit ayıramamak, The Science Museum’a gidememek, fotoğraf makinemin yanlış modda kalarak kötü fotoğraflara sebebiyet vermesi, hostela yakın olan tube station’ı geç keşfetmek ve otobüslerin son derece kullanıcı dostu olduğunu geç keşfetmek…

Burayı gezme niyetiniz varsa,

Hakkıyla gezmek için en az on beş gün kalmaya çalışın, homofobik biriyseniz Soho’dan uzak durun ve burda gay bar olmayan bir bar bulma hayaline kapılmayın, gezeceğiniz ilk müze Natural History Museum olsun, modern sanat aşığı değilseniz Tate Modern’le vakit kaybetmeyin. En az iki-üç müzikale gitmeye çalışın. İçme-gece eğlencesi işlerini çok geçe bırakmayın, kapılarda kuyruklar var, yer bulmak pek zor. Metrodan çok otobüs kullanın. Metro kullanımı kolay; ama otobüs daha da kolay.

Kısa süreli bir ziyaret için mutlaka uğranması gereken yerler:

Natural History Museum, Tower Bridge, Soho, The Masala Zone, Zevke göre bir müzikal (tercihen The Phantom of the Opera), Oxford St, Piccadilly Circus, British Museum, Kensington Gardens…

İlgilisine bir kaç fotoğraf da koyayım da tam olsun.

İstanbul, nam-ı diğer kültür-sanat, müzik, konser cenneti. Sonsuz çeşitlilikte müziğe yataklık eden bir yer. Sadece Taksim’de öylesine gezinirken, rock’n roll yapan, blues çalan, pop-caz yapan gruplara, Endülüs Müziği yapan gruplara, denk gelmek mümkün. Aynı sokakta ünlü metal barın az ilersinde tango orkestrası dinleme ihtimaliniz var. Yine aynı sokakta türkü bar da bulabilirsiniz. Şaşırtıcı bir çeşitlilik mevcut ki buna bir de Türk Müziğini ekleyin. Her zaman fasıllı lokaller bulunduğunu da unutmayın.  Seviyorum İstanbul’u. Ve lakin kim sevmez ve İstanbul’u sevmezse gönül aşkı ne anlar?

Bir iki gün evvel David Helfgott’un yeniden Rachmaninov çalmak üzere geldiğini öğrenmiş, derhal biletlere bakmıştım. Bilmeyenler için bağlantıyı kuralım. Güzeller güzeli Shine filminin ana karakteridir pianist David Helfgott. Filmde kendisini Geoffrey Rush oynar ve kendisine hayran bırakır. Film sayesinde daha tanımadan seversiniz dahi pianisti. 2009 Eylül’de de gelmişti üstad; fakat ben İstanbul’da değildim. İkinci bir şans olduğunu görünce heyecanlandım; ama bir de baktım ki Aya İrini’deki tüm kategorilerde bilet tükenmiş ve satışta olan biletlerin fiyatı 500 TL (Yazıyla beş yüz!!!) Ne yazık ki pek çok organizasyon ve konser haberinden anında haberdar olamıyoruz. Birileri haber verene kadar biletler bitmiş olabiliyor. Sizin de tahmin edebileceğiniz gibi bu mütevazi(!) fiyatlar beni benden aldı. Lakin konserin aynısı 8 Nisan 2010 tarihinde Lütfi Kırdar Kongre Merkezi’nde de varmış. Bunu da yeni öğrendim ve şu an hala (görece) normal bir fiyata bilet bulmak mümkün. İlgilenenlere duyurulur.

Beni sevindiren bir diğer haber ise İranlı keman virtüözü Farid Farjad’ın da İstanbul’a ayak basıyor olması. Konser pek yakında (31 Mart 2010) ve Türker İnanoğlu Gösteri Merkezi’nde. Burada da geç kalmanın azizliğine uğrayarak almak istediğim kategorideki son bileti aldım ve haber verdiğim arkadaşım diğer kategorideki mütevazi(!) fiyatlardan dolayı gelmekten vazgeçti. 2008 ve 2009 döneminin önemli bölümünde kriz etkisiyle konser etkinlikleri ciddi olarak sekteye uğramıştı. Arayıp da gitmeye değer konser bulamadığımız günleri hatırlıyorum. Neyse ki şu sıralar eskisi gibi hareketli ortalık; fakat “bu biletlerin normal insanlar için olanı da yok mu” diye sorası geliyor insanın bazen. Küfretmeyin; ama 4. kategorideki son bileti alarak güzel bir iş yaptım Sağda solda olmaktan ve başka duygusal(!) sebeplerle gidemeyen arkadaşların ruhları için de dinleyeceğim artık.

İnsanlık için hayırlı lakin ben gidemeyecek olduğumdan benim için esef verici iki konser haberim daha var: Eric Clapton & Steve Winwood ve  Charlie Haden ve Quartet’i de sırayla haziran ve nisanda İstanbul’da. Duyanlar duymayanlara anlatsın. Kimse benim gibi geç kalmasın. Hadi bakayım…

P.S. Hediye bilet kabul ediyorum.  : )

Kuzucuklarım biz bu 2010′a daha önce de girmemiş miydik? Hep aynı seneye mi giriyoruz nedir? Plak dönüyor da acaba sabit olan pikap iğnesi biz miyiz?

Evet, bu cümleyi düşünüp düşünüp yeteri kadar moralinizi bozdu iseniz arkalara doğru ilerleyin canlarım. Burada kalabalık yapmayın.

Teee Ekim’den beri yazacağım da yazacağım. Yaşlılık jargonuna alışın artık siz de; kısmet bugüneymiş…

Arada neler oldu?

Ölüp ölüp dirildim; eşraf da ölüp ölüp dirildi. Dirilikte karar kıldırdılar bizi ne sebepleyse… Sağlık sorunları şimdilik terk eyledi; çok şükür.

Ondan sonra yüksek lisans bitirme tezimi bitireyim dedim; lakin o benim sosyal hayatımı bitirdi. Hoca da beğenmedi. Bazı yerlerde virgül koyacağıma noktalı virgül koymuşum ve daha bir çokları; fekat bu kusurları şubata kadar düzelteceğim. Süresi uzatılmış.

Sabaha karşı tufan koptu fena halde gök gürledi, yağmur yağdı. Gümbürtüyle uyandım zevk içinde. Takdir edersiniz ki zerrece korkum yok; oh dedim: Sonunda! Sonunda kıyamet kopuyor; yaşasın! 2010′un ilk sevinci, belki de son sevinci olacak ve galiba sonunda herkes ölüyor! Tam neş-e içinde yatağımda dönüyordum ki baktım kıyamet kopmuyor.

O saat bu saattir “Allah’ım Neden Ben?” isimli felsefe kitabını okuyorum.  Cevapları bulamadığım için referanslara bakıyorum: 1936; Çünkü İşte Öyle, 1945; Onlar Da Hep Çocuktular, Büyümeselerdi Bari, 1984; Ama George Orwell Değil Çok Şükür; 1968; Bırakınız Yapsınlar, Bırakınız Geçsinler Yazarı: Simit Adam; 1972; Hatasız Kul Olmaz Fakat Sen Yine de Seveceksin Diye Bir Kaide Yok, 1981; Hoş Gör Sen Affet Gitsin Aldırma; 1980; Ne Olursan Ol Sakın Gelme (Hazır değilim, çok uzaktayım çok; bir şarkı var aklımda söylemesi ayıp.) 1983; Beni Kör Kuyularda Merdivensiz Bıraktın, 1999; Akşam Oldu Hüzünlendim Ben Yine, 2002; Yine Yeşillendi Fındık Dalları, 2007; Sana Gitme Demeyeceğim Fekat Kal Dediğimi Hiç Hatırlamıyorum ya Lavin, 2008; Ak Akçe Kara Gün İçindir, 2009; Eski adamlar doğruyu söylemiş bir çiçekle bahar olmaz, nane limon kabuğu bir güzel kaynasın aman hah hah hah hah. 2010; Oldu Mu O Kadar Yok Artık Daha Neler.

Onca yılı devirdim, koskoca yirmi beş yaşıma geldim; düşünün artık, ne kadar yaşlıyım ve tek bir kimseyi özlemekteyim sayın seyirciler:

Barış Manço.

Açık konuşayım; 2010′dan istediğim öte beri yok. Çer çöp getirmesin koyacak poşet kalmadı. Naylonlar çevreye zarar veriyor. Getirecekse pırlantalar, inciler getirsin. Aklınıza ilk olarak para  geldi ise demek maddiyatçısınız beni hiiiiiç suçlamayın. Ben mana alemini kast etmiş idim.

Efenim 2010 olmuş, 1879 olmuş ve hatta 1946… Benim için hiiiiç fark etmez. Beklediğim tek bir zaman var.  O gün tüm tecahül-i arif sanatkarları karşıma dizilecekler. “Eeee neymiş, neymiş? Nasılmış işin aslı?” diye soracağım. Dövüne dövüne anlatacaklar… Fekat bu esnada ben çok uzaklarda olacağım…

O vakte kadar ifade etmek istediğim hakikat ise şundan ibarettir:

Arifler için geliyor;

Eski adamlar doğruyu söylemiş
Bir çiçekle bahar olmaz
Kişi kendini bilip sağa sola sormalı
Can pazarı bu oyun olmaz
Zürefanın düşkünü beyaz giyer kış günü
Sonunda şifayı kapıp da şaşırınca
Cana gel beni dinle iyi yaz
Defteri kalemi al iyi yaz
Nane limon kabuğu bir güzel kaynasın aman
Ha ha ha ha ha içine hatmi çiçeği biraz tere otu katasın aman
Ha ha ha ha ha hatta biraz tarçın bir tutam zencefil aman
Ha ha ha ha ha bin derde deva geliyor biraz daha sabret güzelim
Ha ha ha ha ha hapşu
Çok yaşa
Sen de gör
Rahat ve iyi yaşa!

İlgilenenler için kung-fu filmleri ile ilgili bir kaç bir şey yazabilirim; çünkü iyi olanların hepsini izlemiş bulunuyorum. Türkiye’de erişimi olan ve haberdar olduğumuz tüm Uzakdoğu dövüş filmlerini tamamladım. Bir zamanlar Kore ve özellikle Güney Kore sinemasına odaklanmıştım ve iyi örneklerin çoğunu izlemiştim. Şimdi de aynı şekilde Çin efsanelerine dayanan ve geneli Çin yapımı olan Hero, Crouching Tiger Hidden Dragon ve House of Flying Daggers gibi çok bilinen ve çok başarılı filmlerin ardından pek duyulmamış (en azından buralarda), kıyıda kalmış aynı tarz filmleri araştırmaya başladım.

Bir kere öncelikle üstteki üçlüyü kesinlikle izlemelisiniz. Bu tarz dövüş filmleri, erkekler için yapılmış gibi görünse de işin aslı kesinlikle öyle değil. Hatta bazılarında feminist duruşlar bile var. “Savaş sanatları”nın daha çok “sanat” kısmı üzerinde durulmuş ve dövüş sahnelerinde kan ve şiddetten çoğu zaman eser yok; hareketlerin düzenlenmesi ve açı hesaplamaları insana bir dans gösterisi izlediği izlenimini veriyor. Dolayısıyla bu tarz filmlerde koreografiden bahsedebiliriz. Zaten bu filmlerin özel tarafları; abartılı anlatımlarının yanında; dövüş sahnelerindeki estetik, renklerin canlılığı ve çevrenin görkemi, savaş ve dans sahnelerindeki koreografi, çoğunda  bulunan saray dekorları, kostümler… Çoğu zaman dövüş sahnelerindeki estetiğe fazla kaptırabilir; o renkler, kostümler ve müziklerle ne izlediğinizi unutabilirsiniz. Dolayısıyla bu tarz filmleri sıradan kung-fu ya da dövüş filmlerinden ayırmak gerekiyor. Özellikle Zhang Yimou’nun ve Ang Lee’nin bu tarzda çektikleri hiç bir filmi kaçırmamak gerekiyor. Hero ve House of Flying Daggers, Zhang Yimou’nun yönetmenliğinde; dört Oscar’lı Crouching Tiger Hidden Dragon ise Brokeback Mountain ve Lust, Caution’dan da tanıdığımız Ang Lee’nin yönetmenliğinde çekilen filmler…

Bu üç film bahsettiğim tarzın en başarılıları sayılabilir. Diğerlerine göz atmak gerekirse; bunlardan sonra benim için Xiaogang Feng’in yönettiği bir Hamlet uyarlaması olan The Banquet gelir. Görsel olarak yine çok başarılı filmlerden biriydi. Zhang Yimou’nun yönettiği Curse of the Golden Flower adıyla çevrilen filmi ise yine sanat yönetmenliği açısından dahiyaneydi; ancak film sonu bakımından bana kalırsa oldukça zayıftı. Yalnız şöyle bir durum var; insan senaryoya ya da bağlantılara çok fazla takılmadan bu filmleri izleyebiliyor. Çünkü çekimlerdeki renk cümbüşü ve simetri düşkünlüğü, bu güzellikleri izleme isteği yaratıyor.

Filmleri beğeni sıralamama göre yazmaya devam ediyorum: Sırada The Promise olarak çevrilen Wu Ji var. Bu filmde “kader” sorgulanmış; savaş sahneleri üzerinde pek fazla durulmamış; öyküdeki fantazi dozu diğerlerine göre daha yüksek ve anlatım daha masalsı. Estetik savaş sahneleri bu filmde pek yok. Masal yönü daha ağır olduğundan diğer filmlerin bana göre biraz gerisinde kalıyor. Zaten bu filmlerin tamamını aynı kategoriye sokmak oldukça zor. Kimilerinde aşk, kimilerinde savaş, kimilerinde entrika, kimilerinde hepsi birden ağır basıyor. Bu kategoriyi geniş tutarsanız Jet Li filmlerinin bazılarını da zevkle izler bulabilirsiniz kendinizi. Filmleri araştırmanın ve iyilerini seçip izlemenin sonu gelmiyor.

Devam edelim; daha sonra Warriors of Heaven and Earth var ki o da fantastik sanatsal dövüş filmleri kategorisinin biraz dışında kalan bir film. Dolayısıyla benim ilgimi çok fazla da çekmedi. Türklerle savaş halinde bulunan Tang Hanedanlığı anlatıldığı için ilgimi çekmişti. Onu çok beğendiğimi söyleyemeyeceğim. Sıralamamın sonunda ise Jade Warrior isimli Çin-Fin ortak yapımı bir film bulunmakta. Başlangıcı oldukça iyi olan bu film sonlarına doğru tamamen sürrealizme geçiş yaptı ve estetik açısından yukarda bahsi geçen filmler kategorisine girmiyor. Yine de Çin ve Finlandiya arasında  nasıl bir bağlantı olduğunu merak ediyorsanız izleyebilirsiniz; fakat film bu konuyu da muğlak bırakıyor.

Bu arada hepsini izledim demiştim; ama yazarken unuttuğum şeylere film sitelerinden bakarken fark ettim ki hala iyi örnekler var ve aramaya devam edilebilir. Örneğin Jet Li filmi olan Fearless … Bir de dövüş filmi olup olmadığını bilmemekle birlikte Milarepa isimli filme rastladım. Film Butan’da çekilen bir Tibet filmi. Sadece bu bile benim açımdan merak uyandırıyor. Bulabilir isem onu da izlemeyi düşünüyorum.

İzlediklerim içinden kendi sıralamamı vermiş bulundum. Herkesin sıralaması değişecektir. Kimileri bu fantastik, sanatsal dövüş filmlerinden hiç keyif almayabilir; bu da çok doğal. Zira izleyecekseniz suyun üzerinde yürüyen ve dağların üzerinden uçan kılıç ustalarını doğal karşılamanız gerekmekte. Çinliler efsanevi savaşçılarını ve kılıç ustalarını yarı-tanrı olarak tasvir ettiklerinden filmlerdeki karakter yorumlamaları gerçeküstü; fakat şuna dikkat etmek gerekir ki Çin filmlerinin “belirli bir tarzı” var. Yüksek bütçe ile çekilenlerdeki görsellik ve koreografi çok üstün. Bu tarz bir kaç film izleyince “keşke” dedim. Keşke, Türk filmlerinde de ulusal bir tarz olsa idi; bu kadar destanı, tarihi, kültürü, güzelliği olan bir ülke ve milletten olan yansımalar kuvvetli olsaydı…

Sayfamda en çok gezi fotoğraflarımı paylaşmak istemiştim aslında başında; fakat sonra olaylar başka türlü gelişti ve daha çok “yazı-yoğun” bir sayfa halini alıverdi Ezgi’nin Günlüğü. Daha sırada bekleyen yurtdışı gezi fotoğraflarım ve yorumlarım var; ama daha gelemedim oraya.

Gezdikçe fotoğrafların arkası geliyor. Bu sefer de üşenmedim; sabahın köründe arkadaşımla birlikte Sultanahmet’e gittim. Herhangi bir şeyin fotoğrafını çekerken; portre çekmiyorsam tabii; insanların kareye girmesinden hoşlanmıyorum. Dolayısıyla oldukça erken saatte yola çıktık.

Amaçlardan biri de hiç kimseler yokken Sultanahmet’te okunan sabah ezanını dinlemekti. Mutlaka yapılması gereken bir şey olduğunu söylemişti bir arkadaşım. Gerçekten de o ışıklarla, ıssızlık ve sessizlikte camii avlusunda bulunmak etkileyici idi. Bu arada şu sıralar buna niyet ederseniz; sabahın kör vakitlerinde bile Sultanahmet Meydanı’nın çok güvenli olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. O yönden bir kaygınız olmasın.

Son günlerde hiç bir şeyi ertelememeye çalışıyorum. Plan yapmaktan çok; hareket halinde geçiyor artık hayatım. Bundan da çok mutlu olduğumu söyleyebilirim.

Hava aydınlanmadan önce Sultanahmet Camii’nin ve Aya Sofya’nın fotoğraflarını çektik. Daha sonra ise gündoğumu ile birlikte Alcastra Çarşı’sının önünden Topkapı Sarayı’na doğru çıkarken restore edilmiş güzel evleri çektik.

Bir gün önceki gezintimin yorgunluğu hala üzerimde olduğundan ve pek uyumadığımdan ne yazık ki Eminönü’ne yürüyüp erken saatlerde deniz fotoğrafları çekemedim; ama çok yakında bunu da gerçekleştirmek niyetindeyim.

Umarım fotoğraflara bakarken gelmiş kadar olursunuz. Bu yazı da bir başka “az laf çok fotoğraf” yazısı olacağa benziyor. Büyütüp büyütüp bakınız :

Bu aralar işim gücüm yok. En ağır iş, yaşamanın kendisi oldu gibi geliyor.

Bu güzel havalarda insan kendini eve kapatma eziyetini kendine etmemeli diye düşündüğümden ihmal ettiğim İstanbu’a daha yakından bakmaya karar verdim. Makinayı alıp bölge bölge gezmemek, bu “en güzel şehre” ayıp etmek demek oluyor.

Gülhane’den başlamalı dedim. Bu yaşıma kadar Arkeoloji Müzesi’ne gitmemiş olmam ayıp; ama yeniden fark ettim ki bazı şeylerin zamanı var. Zamanı bu sabahmış. Yarım yamalak iş yapmayı sevmem. İlk katı üç saatte gezdiğimi itiraf ediyorum. Az bile. İlk kattan sonra civarda kahvaltımı ettim; diğer katları tamamladım ve Eski Şark Eserleri Müzesi ile Çinili Köşk Müzesine de girdim. Bununla birlikte Gülhane Parkı’nın içinde kalan tek bir müze hariç Gülhane Bölgesi’nin müze kısmı benim için kapanmış oluyor.

Lahitler, heykeller; Mısır, Suriye, Kıbrıs, Lübnan ve Anadolu kalıntıları hepsi birbirinden güzeldi. Kim ne derse desin; insan en çok heykellerde kalıyor. Mermerde kumaş görüntüsü bire bir olarak nasıl verilebilir diye hayretler içinde kalıyor. Bir tane perspektif hatası olmadan, tek kusur dahi olmadan bu kadar estetik ifadeler nasıl verilebilir?

En çok Topkapı, Dolmabahçe, Aya Sofya ve Yerebatan Sarnıcı gezdirilir bizim okullarda. Aslında o da bir şans tabii ki; buraları ziyarete teşvik etmeyen okullar da var. Lakin Arkeoloji Müzesi’nin ve hem kazıların hem de müze yapım aşamasının sorumlusu  olan Osman Hamdi Bey’in değeri gereğinden çok az biliniyor. Kendisi tüm kazıların başında bulunmuş ve müzeyi de yaptıran o. Ayrıca Osmanlı Devleti’nin okumak üzere Avrupa’ya gönderdiği  ilk beş gençten birisi olmuş.

Yine çok fotoğraf çektim; en sevdiklerimden bazılarını zevkle buraya koyuyorum. Bu yazı da bir başka “az laf, çok fotoğraf” yazısı.

Kaç günden beri çıkarmayı düşünüp durduğum müze kartını bir gün içinde aldım. Müze kartı almak aklımda vardı; ama haftasonu için bir yere gitme planım yoktu. Fakat yine şartlar bir araya geldi ve gezmek için her türlü koşul oluştu.

Dolayısıyla yolumuz önce Haliç’te kahvaltıya daha sonra da Balat’ın arka sokaklarına düştü. Hazır gelmişken Kariye Müzesi’ni gezelim dedik. Daha sonra da yakın civarlarda uzaktan uzağa bir binaya gözüm düştü ve fotoğrafını çekmek istedim. Burası Özel Fener Rum Lisesi’ymiş. Bina kırmızı ve çok heybetli. İnsan çok uzaktan bile binayı fark edebiliyor. Ben de yakınına gitmenin ve bir kaç fotoğrafını çekmenin iyi olacağını düşündüm.

Ordan da yakın olduğunu bildiğimiz Fener Rum Ortodoks Patrikanesi’ne kadar gittik. Orayı merak ettim ve havasını solumak istedim. Burada da fotoğraf çekme imkanı buldum.

Bugünlük az laf, çok fotoğraf…

Müze kartımı aldığımdan dolayı bundan böyle daha çok fotoğrafla karşılaşmanız muhtemeldir. Havalar serinken İstanbul’dan ayrılamayanlar için ve hala gezmemişler için yapılacak en iyi şey Ramazan kalabalığı basmadan Sultanahmet, Gülhane ve Topkapı civarlarını basmak olsa gerek.

Yarın itibariyle erkenden Gülhane’den başlıyorum gezmeye… Gezdiğim yerleri şu sıralar gezme imkanınız yoksa sayfamdan benimle gelebilirsiniz…

Niye bırakmasın yoksa peşimi?

Hazirandan beri; taaa hazirandan beridir gitmeye çalışıyorum burdan. Olmuyor.

Çoğunlukta kötü haberlere bağlı olarak burda kalıp duruyorum. Gidemiyorum.

Gitmeyi çok istediğimden olabilir mi? Olabilir; bilemiyorum.

Dışardan gezmedeyim, keyifteyim gibi görünüyor ya; değilim.

Yaşa gitsin diyorum kendime; şükür de öyleyse.

Sarıyer'in sırtlarından bir görünüm Temmuz 09