Neredeyse iki sene olacak rüyamda gördüğüm bir geziyi gerçekleştirdim ben. Gezinin kendisi mi yoksa rüyanın kendisi mi daha “rüya” bunu söyleyebilmem zor.

Arkadaşa yazısını yazacağım mutlaka dedim geçen. “İmkanı yok yazamazsın iki sene oldu” dedi.

Ben aslında on beş günde üç ülke gezdim. Nepal, Butan ve Tibet. İlk önce Butan’ı yazmak istememden anlarsınız ki diğerleri bir tarafa, burası bir tarafa benim için. Bazı fotoğraflarımı koyacağım buraya; ama şunu söylemek isterim ki hiçbir makine buradaki yüksekliğin derinliğini veremez. Burdaki yüksekliğin ve yeşilliğin güzelliğini hiçbir makine yeteri kadar iyi anlatamaz. Çoğunuzun burayı Karadeniz’e benzeteceğinizden eminim.

Butan, Çin ile Hindistan’ın arasında sandviçlenmiş minik bir ülke. Butan’da Hindu kültürü yok. Çin istilası yok. Günümüzde Budizmi yaşayan ve “rahat bırakılmış” hemen hemen tek ülke. Her anlamda lüksten ve şatafattan uzak .

Gezide ilk durağımız insan kaynayan Nepal-Katmandu’ydu. Asıl merkezimiz orasıydı ve geçişleri burdan yaptık. İlk gittiğimiz yer Katmandu olunca ve daha çok sessizlik talep ettiğimden “doğru adreste değil miyim acaba” diye düşünürken rehberimiz ” Paro sana çok iyi gelecek” dedi. Paro, Butan’ın havaalanının olduğu bölge. Havaalanı dağların ortasında. Bu dağlar yükseklik bakımından pek mütevazi değiller. O sebepten buraya sayılı pilotun inebildiğini duydum. Uçaklar nispeten ufak olduğundan açı değişimleri uçaktan korkanlar için çok nazik olmayabiliyor. Tabii ki benim için geçerli değil bu.

Uçaktan iner inmez bana bir haller oldu. Öyle bakakaldım. Her tarafınızın dağlarla çevrili olduğu alçak bir meydanda düşünün kendinizi. Dağlar yemyeşil ve üzerlerine bembeyaz sis çökmüş. “Dağların üzerindeki yokluk”tan başka hiçbir şey yok. Hava kararmak üzere. Hava tertemiz. Bizim sesimizden başka ses yok.

Etekli beyler bizi karşıladılar. Son derece sevimli bulduğum bu yerel giyside erkekler kareli elbise ya da etek giyiyor. Bu yerel giysinin adı “go”. Sürekli yağmurlu bir ülke olmasına rağmen ayaklarında ayakkabı var. Ayakkabının üstüne de dize kadar çorabı uygun bulmuşlar.

Butanlılar; espriden anlayan, açık fikirli, yardımsever, güleryüzlü insanlar. Kadın-erkek eşitliği konusunda Türkiye’den kat be kat ilerdeler; hatta bu konular ülkelerinde hiç mevzu olmamış gibi bir hal var. Beş gün boyunca ne bağırarak konuşan birini gördüm, ne acele iş peşinde olan birini. Sigara içen insan yok, alkol olarak rom yaygın. Trafik de yok. Ülkedeki insanlar disiplinli bir okulun öğrencileri gibi. Tek fark şu; bu disiplin dıştan gelmiyor, zorla sağlanmıyor. Herhangi bir konuda insanlara baskı yapıldığını asla hissetmedim. İnsanlar doğaya ve birbirlerine bir uygunluk içindeler. İnsanın doğadan ayrılmışlığı yok. Doğa için ağaç ya da insan nasıl fark etmiyorsa, onlar için de fark etmiyor.

Ülkenin altyapı sorunları az değil. Kanalizasyon olarak şehirlerin pek çok yerinde bulunan açıktaki uzun kanallar kullanılıyor. Yani yol kenarlarından bir anlamda “dere” akıyor diyebiliriz. Bunu hiç yadırgamamış olmam yadırganacak bir durum mu bunu da bilemiyorum. Bu açık kanalizasyon durumu bile doğanın içerisinde sırıtmıyor. Ülkeyle ilgili olumsuz bulunabilecek tek şey de bu olabilir bana kalırsa. Geneli tarımla uğraşan bir ülke. Pirinç ekimi çok yaygın. Çok paraları yok; ama gelir dağılımı eşitsizliği olmadığı için toplumda bir huzursuzluk da yok.

Himalayalar’da tereyağlı çay kullanımı yaygın. Evet, tahmin edebileceğiniz gibi tadı pek hoş değil. Fakat gezideki bir tanıdığım dedi ki “çay olarak düşünüp içersen hoş değil; fakat çorba seven birisi için hiç de kötü değil.” Haklı bir tespit. Bir çorba olarak bu çay güzel. Çay olarak ise bence kötü; ama denemeden dönmek istemedim. Yemekler ise bence oldukça güzeldi. Tuhaf gelen bir şey olmadı. Ben zaten yemek ayıran biri değilim; ayrıca Çin yemeği de severim. Bu konuda çok titiz olan ya da yemek ayıran insanlar, bazı et çeşitlerinde ve süt ürünlerinde zorlanabilirler.

Burda halkın büyük bir çoğunluğu Budist. Bizdeki “çaput bağlama”nın karşılığı olan “dua bayrakları” sizi her yerde karşılıyor. Benim bu bölgeyi merak etmemdeki temel unsur ise budizmdi. Gezi kültür gezisi olduğundan bu konuda epey şey öğrendim. Rehberimiz dünyanın en tatlı insanlarından biri olan İlknur Akman’dı. Kendisisinden bilgi olarak epey faydalandık. Döküman olarak da elimizde yeterli miktarda yazı vardı.

İki sene sonra aklımda kalan önemli bir şeyi söyleyeyim. Butan’da el işi, dokumacılık çok yaygın ve başarılı. Kumaşlar, Himalayalar’ın tamamında olduğu gibi çok renkli ve canlı. Sıvı üzerine boyama (mural) ve bez üzerine boyama (tangka) yapılıyor. Doğal boyalar kullanılıyor. Sanatçılar yaptıkları şey ne kadar güzel olursa olsun; altına imza atmıyor ya da isim yazmıyor. Bu şekilde ün kazanmaktan ya da övülmekten hoşlanmıyorlar. Budizm’de kişiler önemli değil. Buda’nın heykellerinin önünde diz çökülmesi ya da ibadet edilmesi Buda’ya tapmalarından kaynaklanmıyor. Böylelikle onu daha iyi anlayabileceklerini ve ona olan saygılarını daha iyi ifade edebileceklerini düşünüyorlar yalnızca.

Manastırların (dzong) ya da dini yapıların üst kısımlarında kırmızı kiremitten bir şerit bulunuyor ve diğer yapılardan ayrılıyorlar. Bunun dışında rahiplerin anısına ya da Buda’nın emanetlerinin üstüne yapıldığı söylenen “stupa”lar (çorten) çok yaygın. Bu minik yapıları kavşak, köprü, dağ geçitleri gibi tehlikeli yerlere kötülüklerden koruması niyeti ile kondurmuşlar. Yapılarda, kare üzerine silindir, üzerine tekrar kare bloklar kullanılmış. Bu yapıyı mükemmellikle özdeşleştiriyorlar.

Pek çok merkeze gittik burda. Benim en çok etkilendiğim yer ise Vangdi oldu. Sanırım konakladığımız otel yüzünden oldu bu. Bunlar ufacık butik oteller. Kaldığımız otelde çağlayan nehrin sesi insanı sürekli olarak balkonda oturmaya zorluyordu. Yorgunluktan ölüyor olmama rağmen uyumakta zorluk çektim burda. Karşımda yine sonu olmayan dağların üstlerine çökmüş ve boşluk duygusu veren beyaz sis vardı. O ağaçlar, su, böcekler, kuşlar konuşup tek bir şey söylemiyorduysalar ne yapıyorlardı? Balkonda oturup kaç saat dinlediğimi bilmiyorum. O anda ne “zaman” vardı, ne “zihin”.

Sonsuza kadar oturabileceğim tek yer orası olabilirdi. Gözümü kapatıp” görebileceğim” tek yer orası olabilirdi. Bundan emin olmak için sanırım gezmeye devam etmek, keşfetmeyi asla bırakmamak lazım.

Butan, çok özel bir ülke. Kirlenmemiş, pazara açılmamış, televizyon bilmeyen, yeşil ötesi. Yeryüzünde böyle bir yerin kaldığını bilmekten daha huzur verici bir düşünce yok. Duyduğuma göre para babalarının villa yatırımları başlamış. Yavaş yavaş dışa açılmaya sempatik bakmaya başlamış. Ne olur bakmasa, ne olur hep aynı kalsa… Bu ülkeyi buraya yazdım; ama kimse bilmese, duymasa, gitmese, kirletmese…

Yılı geçti, ben hala Nepal, Butan ve Tibet gezimi yazacağım buraya. Anladım ki toparlayamayacağım. Nereye gitmiştim, hangi manastırlara ne sırayla girmiştim kültürlerine dair neler öğrenmiştim sanırım artık toparlamam çok zor.

Aynısı kısa süren Londra gezime de olmasın diye şimdiden bir kaç bir şey yazmak istedim. 14-18 Mayıs arasında bana çok kısa gelen zamanda önceden bulduğumuz ucuz biletlerle koşuşturma şeklinde geçen bir Londra gezisi yaptık. Elbette ki mecburen zone 1 ve 2 içinde kaldık yalnızca. Böyle bir şehir 4-5 güne sığdırılmaya çalışılırsa ne olur? Mümkün olduğu kadar çok yeri göreceğim açgözlüğünde iseniz 4. günün sonunda yürümekten felç olabilirsiniz öncelikle. İki gün boyunca yorgunluktan ayağımın “yürü” komutuna rağmen yürümediğini gördüm.

Nelere sevindim?

Ezbere bildiğim Phantom of the Opera’yı yerinde izlemek ve yine büyülenmek, sokaklarda öylesine dolaşırken her yerde tavsiyesi olan The Masala Zone’a tesadüfen varıp Tali yemek, ucuza lezzetli Çin yemeği yiyebilmek, Primark diye süper ucuz bir yerde alışveriş yapmış olmak, öneriler listesindeki ilk dört müzeye gitmiş olmak (hakkıyla gezdiğimi söyleyemeyeceğim bunun için hesaplarıma göre sekiz sene falan gerekiyor.), mümkün olduğu kadar yürümek, London Eye’a gün batımında denk gelmek, Soho’da o kalabalıkta barlarda oturacak yer bulabilmiş olmak, Hyde Park ve Kensington Gardens’ı ucundan görebilmek, Her yerin sosyo-ekonomik bakımdan İstanbul karşılığını bulup eğlenmek. (örnek olarak Camden Markets bence bildiğimiz Sultanahmet’in Londra versiyonu), Tower Bridge, London Bridge ve Big Ben civarında yürüyerek dolaşacak vakti bulabilmek. Müzelerin bedava olması ve içlerinde fotoğraf çekiminin engellenmemiş olması…

Nelere üzüldüm?

Haftalık sınırsız travelling card’ımı ikinci gün havaya uçurmuş olmak, girdiğimiz geleneksel müzik yapan “traditional pub”ta oturacak yer bulamamış olmak, lisede bir senemizi provalarıyla geçirdiğimiz Oliver Twist’i canlı izleyememiş olmak (ve sanırım tüm müzikallere giderdim fırsatım olsaydı), Natural History Museum’u en sona bırakmış olmak ve hakkıyla gezememek onun yerine Tate Modern gibi bir müzede vakit harcamak. (Bir bilene soracaksınız gitmeden oof of), Lübnan yemeği neymiş deneyememek, Sherlock Holmes’un müze ve sokağına vakit ayıramamak, The Science Museum’a gidememek, fotoğraf makinemin yanlış modda kalarak kötü fotoğraflara sebebiyet vermesi, hostela yakın olan tube station’ı geç keşfetmek ve otobüslerin son derece kullanıcı dostu olduğunu geç keşfetmek…

Burayı gezme niyetiniz varsa,

Hakkıyla gezmek için en az on beş gün kalmaya çalışın, homofobik biriyseniz Soho’dan uzak durun ve burda gay bar olmayan bir bar bulma hayaline kapılmayın, gezeceğiniz ilk müze Natural History Museum olsun, modern sanat aşığı değilseniz Tate Modern’le vakit kaybetmeyin. En az iki-üç müzikale gitmeye çalışın. İçme-gece eğlencesi işlerini çok geçe bırakmayın, kapılarda kuyruklar var, yer bulmak pek zor. Metrodan çok otobüs kullanın. Metro kullanımı kolay; ama otobüs daha da kolay.

Kısa süreli bir ziyaret için mutlaka uğranması gereken yerler:

Natural History Museum, Tower Bridge, Soho, The Masala Zone, Zevke göre bir müzikal (tercihen The Phantom of the Opera), Oxford St, Piccadilly Circus, British Museum, Kensington Gardens…

İlgilisine bir kaç fotoğraf da koyayım da tam olsun.

Sayfamda en çok gezi fotoğraflarımı paylaşmak istemiştim aslında başında; fakat sonra olaylar başka türlü gelişti ve daha çok “yazı-yoğun” bir sayfa halini alıverdi Ezgi’nin Günlüğü. Daha sırada bekleyen yurtdışı gezi fotoğraflarım ve yorumlarım var; ama daha gelemedim oraya.

Gezdikçe fotoğrafların arkası geliyor. Bu sefer de üşenmedim; sabahın köründe arkadaşımla birlikte Sultanahmet’e gittim. Herhangi bir şeyin fotoğrafını çekerken; portre çekmiyorsam tabii; insanların kareye girmesinden hoşlanmıyorum. Dolayısıyla oldukça erken saatte yola çıktık.

Amaçlardan biri de hiç kimseler yokken Sultanahmet’te okunan sabah ezanını dinlemekti. Mutlaka yapılması gereken bir şey olduğunu söylemişti bir arkadaşım. Gerçekten de o ışıklarla, ıssızlık ve sessizlikte camii avlusunda bulunmak etkileyici idi. Bu arada şu sıralar buna niyet ederseniz; sabahın kör vakitlerinde bile Sultanahmet Meydanı’nın çok güvenli olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. O yönden bir kaygınız olmasın.

Son günlerde hiç bir şeyi ertelememeye çalışıyorum. Plan yapmaktan çok; hareket halinde geçiyor artık hayatım. Bundan da çok mutlu olduğumu söyleyebilirim.

Hava aydınlanmadan önce Sultanahmet Camii’nin ve Aya Sofya’nın fotoğraflarını çektik. Daha sonra ise gündoğumu ile birlikte Alcastra Çarşı’sının önünden Topkapı Sarayı’na doğru çıkarken restore edilmiş güzel evleri çektik.

Bir gün önceki gezintimin yorgunluğu hala üzerimde olduğundan ve pek uyumadığımdan ne yazık ki Eminönü’ne yürüyüp erken saatlerde deniz fotoğrafları çekemedim; ama çok yakında bunu da gerçekleştirmek niyetindeyim.

Umarım fotoğraflara bakarken gelmiş kadar olursunuz. Bu yazı da bir başka “az laf çok fotoğraf” yazısı olacağa benziyor. Büyütüp büyütüp bakınız :

Bu aralar işim gücüm yok. En ağır iş, yaşamanın kendisi oldu gibi geliyor.

Bu güzel havalarda insan kendini eve kapatma eziyetini kendine etmemeli diye düşündüğümden ihmal ettiğim İstanbu’a daha yakından bakmaya karar verdim. Makinayı alıp bölge bölge gezmemek, bu “en güzel şehre” ayıp etmek demek oluyor.

Gülhane’den başlamalı dedim. Bu yaşıma kadar Arkeoloji Müzesi’ne gitmemiş olmam ayıp; ama yeniden fark ettim ki bazı şeylerin zamanı var. Zamanı bu sabahmış. Yarım yamalak iş yapmayı sevmem. İlk katı üç saatte gezdiğimi itiraf ediyorum. Az bile. İlk kattan sonra civarda kahvaltımı ettim; diğer katları tamamladım ve Eski Şark Eserleri Müzesi ile Çinili Köşk Müzesine de girdim. Bununla birlikte Gülhane Parkı’nın içinde kalan tek bir müze hariç Gülhane Bölgesi’nin müze kısmı benim için kapanmış oluyor.

Lahitler, heykeller; Mısır, Suriye, Kıbrıs, Lübnan ve Anadolu kalıntıları hepsi birbirinden güzeldi. Kim ne derse desin; insan en çok heykellerde kalıyor. Mermerde kumaş görüntüsü bire bir olarak nasıl verilebilir diye hayretler içinde kalıyor. Bir tane perspektif hatası olmadan, tek kusur dahi olmadan bu kadar estetik ifadeler nasıl verilebilir?

En çok Topkapı, Dolmabahçe, Aya Sofya ve Yerebatan Sarnıcı gezdirilir bizim okullarda. Aslında o da bir şans tabii ki; buraları ziyarete teşvik etmeyen okullar da var. Lakin Arkeoloji Müzesi’nin ve hem kazıların hem de müze yapım aşamasının sorumlusu  olan Osman Hamdi Bey’in değeri gereğinden çok az biliniyor. Kendisi tüm kazıların başında bulunmuş ve müzeyi de yaptıran o. Ayrıca Osmanlı Devleti’nin okumak üzere Avrupa’ya gönderdiği  ilk beş gençten birisi olmuş.

Yine çok fotoğraf çektim; en sevdiklerimden bazılarını zevkle buraya koyuyorum. Bu yazı da bir başka “az laf, çok fotoğraf” yazısı.

Kaç günden beri çıkarmayı düşünüp durduğum müze kartını bir gün içinde aldım. Müze kartı almak aklımda vardı; ama haftasonu için bir yere gitme planım yoktu. Fakat yine şartlar bir araya geldi ve gezmek için her türlü koşul oluştu.

Dolayısıyla yolumuz önce Haliç’te kahvaltıya daha sonra da Balat’ın arka sokaklarına düştü. Hazır gelmişken Kariye Müzesi’ni gezelim dedik. Daha sonra da yakın civarlarda uzaktan uzağa bir binaya gözüm düştü ve fotoğrafını çekmek istedim. Burası Özel Fener Rum Lisesi’ymiş. Bina kırmızı ve çok heybetli. İnsan çok uzaktan bile binayı fark edebiliyor. Ben de yakınına gitmenin ve bir kaç fotoğrafını çekmenin iyi olacağını düşündüm.

Ordan da yakın olduğunu bildiğimiz Fener Rum Ortodoks Patrikanesi’ne kadar gittik. Orayı merak ettim ve havasını solumak istedim. Burada da fotoğraf çekme imkanı buldum.

Bugünlük az laf, çok fotoğraf…

Müze kartımı aldığımdan dolayı bundan böyle daha çok fotoğrafla karşılaşmanız muhtemeldir. Havalar serinken İstanbul’dan ayrılamayanlar için ve hala gezmemişler için yapılacak en iyi şey Ramazan kalabalığı basmadan Sultanahmet, Gülhane ve Topkapı civarlarını basmak olsa gerek.

Yarın itibariyle erkenden Gülhane’den başlıyorum gezmeye… Gezdiğim yerleri şu sıralar gezme imkanınız yoksa sayfamdan benimle gelebilirsiniz…

Düne kadar İstanbul’un ya da Anadolu’nun Balıkesir’den daha doğusuna geçmemiştim. Aslında acele etmeyip, civarda bir kaç şehir daha gezip dönmem daha iyi olabilirmiş. Fakat Konya gezisini hafta içi tamamlamak zorunda olduğum için pek de vaktim olduğu söylenemez. Orada öğrenci olan bir arkadaşımın uyarısı üzerine aşırı kalabalığa yakalanmamak için gezimi hafta içine denk getirdim.

Aslında Mevlana Türbesi’ndeki cumartesi günleri yapılan sema gösterilerini kaçırmak kesinlikle istemezdim; ama o kadar kalabalık oluyormuş ki gündüz ne müzeyi doğru düzgün gezmenin imkanı oluyormuş ne de akşamki sema gösterisini izlemenin… Hatta ben cuma günü öğleden önce gitmiş olmama rağmen müzeyi oldukça kalabalık buldum. Müzenin kalabalık olması çok normal tabii ki; ama sanki diğer yerleri gezerken de adımımı attığım yere kalabalık götürdüm. Müzeyi ve türbeyi gezerken; bir çocuk topluluğu da müzeye alındı. Onlarca çocuk doluştu birden türbenin içine. Onların gitmesini bekledik bir süre. Sonrasında sorun yaşamadan müzeyi gezmeyi tamamladık. Mesnevi’nin, Defter-i Kebir’in orjinal el yazmaları da müzede sergileniyor. Girişte ise bir video ile müzede sergilenen eşyalar açıklanıyor. Hz. Mevlana’nın ve yakınlarının bulunduğu yer oldukça etkileyici. Yine de kalabalıktan dolayı insan sessizlikle başbaşa bir “an” bulamıyor. Eğer yolunuz düşerse ya da oraları gezmeye niyet ederseniz; hafta içi saat dokuz civarında gezmenizi tavsiye ederim. Zaten müze açılış saati de bu. Biraz gecikseniz oluk oluk insanın, özellikle Japon turistlerin arasında kalacaksınız. Lakin müzenin gezilmesine gösterdikleri titizlik ve Mevlana’ya duydukları saygı bakımından Japon turistler, maalesef rahatlıkla bizim vatandaşlarımıza tercih edilebilir.

Tabii ki Hz. Mevlana’yı, Hz. Şems’i okuduktan sonra ve biraz bilgi sahibi olduktan sonra, Mevlana’yı ziyaret edip, Şems’i ziyaret etmemek olmazdı. Hz. Şems’in makamı, Şems parkının içindeki bir camide bulunmakta. Bildiğiniz gibi, kendisinin ölüm şekline ilişkin kesin bir bilgi günümüze ulaşmamıştır. Şems’in, vefatından önce bir gün “kaybolacağım, izimi bulamayacaksınız” dediği kayda geçmiştir. Buna istinaden kaybından sonra bazı kimseler Şems’in tekrar Şam’a gittiğini ve ordaki türbede yattığını düşünmüştür. Genel kanı ise kıskananları tarafından Konya’da öldürülüp bir kuyuya atıldığı yönündedir. Bir rivayete göre Mevlana Hazretleri’nin büyük oğlu (Sultan Veled) ve arkadaşları cesedi çıkarmışlar ve gömmüşler; Mevlana’nın hepten harap olmasını engellemek için de Mevlana’ya Şems’in kaybolduğunu söylemişlerdir. İşte bugün Konya’da bulunan Şems’e ait bu makam, orada yazılana göre bu kuyunun hemen üstünde bulunur. Kimbilir Konya civarlarında bu konuyla ilgili günümüze kadar ulaşmış ne rivayetler vardır. Zaten olayın kendisi, daha gerçekleştiği tarihte bile bir rivayete dönüşmüştür. İnsan ordayken olayın ne kadar üzücü olduğunu daha rahat idrak edebiliyor. Birbirini çok seven iki insanın bir kaç yüz metre ara ile yatmaları, Mevlana’nın tüm yakınlarının da bulunduğu türbede Mevlana’nın can dostu Şems’in bulunmayışı, “vaktin halkının” ettiğini hatırlamak insanı gerçekten hüzünlendiriyor.

Konya yürüyüş için çok elverişli bir yer. Tamamen dümdüz ve sessiz. Çarşı ve merkez tabii ki hareketli. Ben iki adet müze gezebildim. İnce Minare Müzesi ile Karatay Çini Eserleri Müzesi. Çini Eserleri Müzesi’nde mavi çinili bir kubbenin içine giriyorsunuz. Burada fotoğraf çekmek yasak. Zaten çekilse bile oradaki iç açıcılığı yansıtmak oldukça zor. İnce Minare Müzesi’nde ise  Selçuklu eser ve kalıntıları sergileniyor.

Meram’a giden yol ise çok sakin ve rahatlatıcı. Şanslı olarak bahar aylarında orada bulunduğumdan, hava da yürüyüş için çok elverişliydi. Bu zamanlar Konya’yı gezmek için uygun zamanlar. Hava gündüzleri bu mevsimde hala oldukça serin. Eğer yolunuz düşerse çok fazla vakit ayırmanıza da gerek yok. Merkezde bulunan Mevlana Müzesi’ni ve Şems’in makamını ve şehirdeki bir kaç müzeyi gezmeniz için bir gün yeterli olacaktır. Alaaddin tepesi ise şehirdeki tek yükselti olabilir. Burada küçük bir havuz kenarında gölgede oturabileceğiniz kafeler mevcut. Dinlenmek için güzel bir yer.

Eklemeden geçemeyeceğim; Havzan Restauran’da yiyebileceğiniz etli ekmek çok lezzetli. Eğer giderseniz bu yöresel yemeği de atlamayın derim.

İrlanda şu anda en çok gitmek istediğim ülke konumunda. Dünyada o kadar yer varken niye İrlanda diyecek olursanız; aslında kendi açımdan çok basit bir açıklaması var. Son zamanlarda izlediğim iki film beni İrlanda’ya hayran olmamı sağladı. Once ve P.S. I Love You. Gitme isteğim bu kadar basit bir sebebe dayanıyor ama tabii ki bunların yanında okuduklarım da var. Hayran olduğum doğa güzellikleri ve tarihi güzelliklerinin yanında müzik ve edebiyat dünyasına katkısıyla “küçük ama büyük” bir ülke İrlanda.

Öncelikle ülkenin mutlaka görülmesi gereken kısımlarından bazılarını aktarayım. Henüz gitmemiş biri olarak elbette ki araştırmalarım sınırlı sayılabilir; ancak yine de bir fikir verecektir.

• Newgrange‘ten (Slane, Co. Meath) başlayalım. Taş Devrinden kalma 5000 senelik bu mezarlık dünyanın ilk astronomik gözlem yeri olarak biliniyor. İngiltere Wiltshire’da bulunan Stone Henge kadar önemli ve ondan daha eski.

• Croagh Patrick (Near Westport, Co. Mayo.) ise İrlanda’nın kutsal dağı olarak tanınıyor. Burada St. Patrick’in anlatılan bir hikayesinde bu bölgede, yılanları yok ettiği ve o günden beri İrlanda’da yılan görülmediği rivayet ediliyor. Tarihçilerin, arkeologların ve doğasever turistlerin uğrak yeri haline gelmiş.
• War Memorial Gardens (Islandbridge, Dublin 8.) 1914-1918 yılları arasındaki savaşta ölen 49.400 İrlanda askerinin anısına yapılan ve Sir Edwin Lutyens tarafından düzenlemesi yapılan bahçeler aynı zamanda mimari olarak değerli ve mükemmel görünümde.
• Glendalough (Co. Wicklow.) bölgesinde ise erken dönem Hristiyan manastırı örnekleri görülmektedir. St. Kevin tarafından 6. yy. da bulunmuş. Bu bölge iki nehrin arasındaki bir vadide bulunuyor. Civarda ilk örneklerinden taş kiliseler bulunuyor.
• Derrynane House (Caherdaniel, Co. Kerry.) ise ulusal tarihi park olarak geçiyor. 122 hektarlık park alanında tam bir huzur içinde olmanız düşünülmüş ve yirmibeş dakikalık görsel şov ve iki adet çay odasıyla bu durum desteklenmiş. Yaz ayları boyunca turistlere açık.
• Dublin Castle. (State Apartments, Dame Street, Dublin 2.) Bahsedilecek yüzlerce şato ve kiliseyi buraya sığdıramam. Bunlardan en önemlisi belki de Dublin Şatosu. 13. yy.da inşaa edilen bina, Vikingler tarafından askeri kale, daha sonra İngiltere yönetimindeki 700 sene boyunca; hapisane, hazine, mahkeme binası olarak kullanıldı. Günümüzde devlet kabulleri ve başbakanlık göreve gelme merasimleri dolayısıyla kullanılıyor.
• İrlandanın kilisesi olarak bilinen ve Dublin’de bulunan görkemli Cathedral of the Holy Trinity de mutlaka görülmelidir.
  

Bu yerlerin çoğuna yalnızca turistik gruplarla girebilirsiniz. Okyanus manzarasıyla birlikte bol bol şato gezebileceğiniz bir yer İrlanda. Hatta “Şatolar Ülkesi” olarak da biliniyor. Doğa manzaralarıyla ilgili olarak internette binlerce mükemmel fotoğrafa ulaşabilirsiniz. Bu açıdan en bilindik ve önemli güzelliklerden biri “ürkütücü” Moher Uçurumları‘dır. (Cliffs of Moher) Bu uçurumlar Atlantik Okyanusu‘na bakmakta ve yükseklikleri 120 m. ile 214 m. arasında değişmekte. Uçurumlar, 2006′dan beri bir milyon turist çekmeyi başarmış.

Okudukça İrlanda’ya ait lokal güzellikler karşıma çıkıyor ama bunları saymakla bitiremem. İrlanda Tarihi de buraya sığmayacağına göre, “İrlanda şehir hayatı”na geçmenin vakti gelmiştir. Dünyada en çok gezilmek istenen yerlerden biri olan Dublin, publarıyla ve içkileriyle ünlüdür. Pub, “public house”un bir kısaltmasıdır, bir anlamda “topluma açık evler” olarak kültürde yer edinmişlerdir. Özellikle geneseksel İrlanda Barlarında geleneksel İrlanda Müziği dinlenir ve turistler tarafından sevilen pek çok bar vardır. Dünyanın en leziz içeceklerini bulabileceğiniz pubların genel özellikleri ise eski olmaları ve mistik aydınlatmaları. İrlanda’nın özellikle likörleri ve birası (Guinness) ünlüdür. Likörlerinden en bilindik olanları Baileys Irish Cream, Irish Meadow ve Sheridan’s. Türkiye’de rahatlıkla bulunabilen bu içkilerden özellikle kahve likörlerinin lezzeti gerçekten denemeye değer.

Edebiyata geçecek olursak İrlanda’nın 20. y.y.’da Nobel kazanmış yazar ve düşünürleri George Bernard Shaw, William Butler Yeats, Samuel Beckett ve Seamus Heaney’dir. George Bernard Shaw‘ın en önemli hikayesi “Kara Kız”dır ve hikaye Tanrı’yı arayan bir kızı anlatır. Özlü sözleriyle bilinen ve daha sonra İngiltere ve Fransa’da yaşayan oyun yazarı ve romancı Oscar Wilde da İrlandalıdır. İngiltere’de geç Victoria döneminde özellikle ironik üslubuyla tanındı. Şiir, edebiyat, oyun yazarlığı alanlarında İrlanda’nın yönlendirici  ve baskın bir etkisi görülmüştür.

Son olarak müzikten bahsetmek istiyorum ki; ülkenin insanı kendisine çekmesindeki en önemli etmenlerden biridir. Kelt müzik ve kültürünün etkisini hala taşıyan geleneksel İrlanda müziği 1950-60 yılları arasında İngiltere ve Amerika’dan etkilenerek caz ve rock’n roll‘a kaymıştır. Ancak geleneksel müziğin yapısı korunmuş ve 60′larda Amerika’daki folk müzik harekatı, İrlanda müziğini yeniden canlandırmıştır. Bu dönemin temsilcileri arasında The Dubliners, Clancy Brothers, Sweeney’s Men ve Seán Ó Riada sayılmaktadır. Daha sonra ise Horslips, Van Morrison, Glen Hansard, Thin Lizzy, U2, The Cranberries, The Corrs ve The Frames gibi olağanüstü gruplar ve müzisyenler çıkartmıştır.

Sinema sektörüne gelirsek; İrlanda’dan çıkan en başarılı filmler arasında Intermission (2001), Man About Dog (2004), Michael Collins (1996), Angela’s Ashes (1999), The Commitments (1991), Once (2006) sayılabilir. The Quiet Man (1952), Saving Private Ryan (1998), Braveheart (1995), King Arthur (2004) ve P.S. I Love You (2007) filmlerinin hepsi İrlanda’da çekilmiştir ve bize ülkenin güzelliklerini izleme fırsatı vermişlerdir.

Kısaca ve genel olarak İrlanda Kültüründe beni çeken şeyleri anlattım. Umarım beğenirsiniz.

Kaynaklar:

• http://en.wikipedia.org/wiki/Culture_of_Ireland
• http://www.cultureireland.com/